در تلگرام همراه "دنیل تیسو" باشید

دنیل تیسو، برند لوکس پوشاک آقایان

برند لوکس پوشاک آقایان

استفاده از پوست حیوانات در صنعت پوشاک قدمتی به اندازه ی خود این صنعت را داراست. نقوش به جا مانده از نئاندرتال ها که تجسمی از گذشته ی بشر امروزی است به وضوح این شیوه ی پوشش را به عنوان تمدن اولیه ی انسان حکایت می کند که آن را می توان بنیان و اساس صنعت چرم و انواع آن به شیوه ی امروزی دانست. با توجه به بالا رفتن سطح آگاهی بشر و تعالی نیازهای روز مره ی او صنعت چرم دستخوش تحولاتی شده، اگر چه شاید هنوز شیوه های امروزی این صنعت دنباله روی دانشی قدیمی و تجربی در سینه ی نیاکان ماست ولی پیشرفت تکنولوژی تاثیرات به سزای خود را در این محصول نشان داده است.

پوست حیوانات

ایران با تمدنی چند هزار ساله پیشینه ای بیش از سه هزار سال را در بین تولید کنندگان چرم دنیا دارد. ایرانیان در حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح برای تهیه ی لباسها، کفشها و جنگ افزار خود از چرم استفاده می کردند.نوشته های مربوط به زمان پس از حمله ی مغول از خواجه رشید الدین (تاریخ نگار و پزشک ایرانی و نویسنده ی کتاب جامع التواریخ) نشانگر آن است که تجارت چرم و پوست در ایران از رونق فراوانی برخوردار بوده است. طبق این اسناد شهرهایی مانند تبریز و شیراز از شهرت جهانی برخوردار بوده اند. ابن یمین در نوشته هایش به این موضوع اشاره کرده که ایرانیان باستان برای نوشته های خود از پوست گاو ، گاومیش و گوسفنداستفاده می کردند که از پر اهمیت  ترین و مستند ترین آن ها می توان به فرامین داریوش بر روی چرم اشاره کرد. برخی روایات از نوشته شدن اوستا بر روی دوازده هزار قطعه پوست گاو حکایت دارد، همچنین پوست نوشته هایی که در اورومان کردستان یافت شده و اکنون در موزه ی بریتانیا نگهداری می شود نشان دهنده ی استفاده از پوست گاو برای نوشتن در دوران اشکانیان است.

در دوران قاجار شهر همدان مرکز تولید چرمی با همین عنوان (چرم همدان) بوده است که از پوست گوسفند تولید می شده. طبق تاریخ معتبر در سال ۱۲۶۷ از جمله کارهایی که امیر کبیر به نمایشگاه لندن فرستاد ، کاری از پوست بوده است. علاوه بر آن در آن دوره صادرات پوست و چرم ؛ از اغلب شهرهای ایران به هند، روسیه و عثمانی رونق بسیاری داشته است. علاوه بر همدان شهرهای اصفهان و تبریز را می توان از پیشگامان و صاحبان سبک در تولید و صادرات چرم دانست.بنا به روایاتی اولین کارخانه ی چرم سازی ایران در سال ۱۳۰۸ ه ش در شهر تبریز بنا شد و بعد از آن در همدان، تهران و اصفهان نیز کارخانه هایی تاسیس شدند والبته باید تاریخ فعالیت رسمی چرمسازی در ایران را از شهر همدان دانست.

چرم چیست ؟

 

چرم خام
فرهنگ لغت دهخدا: چرم .[ چ َ ](اِ) پوست بود. مطلق پوست بدن انسان یا حیوان . جلد. جلد تن حیوان یا انسان . پوست ناپیراسته.
چرم (Leather) محصولی است که از فرایند دباغی پوست خام جانوران به دست می آید. چرم به دلیل داشتن ویژگی تنفس پذیری و بافت زنده ی آن از جایگاه مهمی در صنعت پوشاک برخوردار است. پوست خام احشام  در حال طبیعی خود ، قابل استفاده نیستند و به مرور زمان پوسیده و با تغییرات دمایی دچار تغییر خواص می شوند. در سرما سخت و سفت و در گرما نرم می شود. به صورت عادی رایج ترین چرم از پوست گاو است.

 

دباغی چیست؟

دباغی

دباغی فرایندی است که طی آن پوست فساد پذیر را به یک ماده ی طبیعی پایدار، انعطاف پذیر و گاها دایمی برای کاربردهای گوناگون تبدیل می کنند.

 

 

هنر چرمکاری

چرم و چوب در صنایع دستی

زندگی انسانها و آمیختگی آن با چرم باعث شد ایده های خلاقانه در گذشت زمان و اجرای هنرهای دستی با بهره گیری از چرم و تلفیق آن با چوب در گذشته های دور، اساس فن آوری به شکل امروزی را در روزگار باستان بنیان نهد.

 

صنایع دستی چرمی

چرم و صنایع دستی

هنرهای دستی با استفاده از چرم اگر چه به عنوان یک هنر قدیمی شناخته می شوند ولی هنوز طرفداران بالقوه ی خود را دارند، از میان آن ها نمونه های زیر را می توان به عنوان شاخص ترین ها نام برد.

جلد سازی

سراجی

سوخت روی چرم

معرق چرمی

نقاشی روی چرم

نقش اندازی ضربی روی چرم

زین سازی

ساخت و تزئین وسائل و لوازم مختلف مانند انواع سازها، داخل اتومبیلها، فضای داخلی اماکن و . . .

تفاوتهای چرم و خز چیست؟

خز

این تفاوت حاصل اهمیت مواد خام مورد استفاده ی هرکدام از این دو محصول است. در صنعت چرم مواد استفاده شده محصولات فرعی دامهای گوشتی هستند و معمولا در این فرآورده ها ارزش گوشت بیشتر از ارزش پوست می باشد و در نقطه ی مقابل آن در صنعت خز ارزش پوست حیوانات مورد استفاده بسیار بیشتر از ارزش گوشت آن هاست. خز پوست مودار برخی از حیوانات پستاندار است که با جدا سازی از گوشت آن ها و ماندگار کردنشان به وجود می آید.

همانطور که در پیش از این ذکر شد رایج ترین چرم از نوع گاوی آن است و معمول ترین خزها از پوست حیواناتی مانند: قاقم، کایوت، چینچیلا، خرگوش، سمور آبی و روباه است.

تاکسیدرمی چیست؟

گوزن تاکسیدرمی

فرایندی است که طی آن پیکر جانوران را برای دراز مدت به نمایش می گذراند. طی این روند ابتدا با جدا سازی گوشت جانور از پوست و فساد ناپذیرکردن، آن را بر روی قالب ساخته شده با مشخصات فیزیکی جانور می کشند و جلوه ای شبیه جانور به آن می بخشند. به شخصی که تاکسیدرمی انجام می دهد تاکسیدرمیست می گویند.

تاکسیدرمی به عنوان یک علم توانسته است کمک زیادی به شناخت اطلاعات مربوط به فیزیولوژی، آناتومی و ظاهر شناسی گونه ها داشته باشد، البته این فن گاهی از اهداف علمی فاصله گرفته و به نوعی تفریح و سرگرمی و استفاده ی ابزاری از حیوانات تبدیل و در نهایت در مسیر تجارت منجر به شکار قرار می گیرد.

 

 

انواع دباغی

دباغ خانه در مراکش

کرومی: در سال ۱۸۵۸ اختراع و برای اولین بار با استفاده از کرومیوم سولفات و دیگر  نمکهای کرومیومی عمل دباغی انجام شد.

آلدهیدی:  با استفاده از ترکیبات گلوتار آلدهید یا اکسازولیدین دباغی می شود.

ترکیبی: با کمک بسپارهای آروماتیک مانند گونه هایی از نوولاک و نرادول ساخته و دباغی می شود.

آلومی: با نمک آلومینیوم در ترکیب با چسبنده های گوناگون و مواد پروتئینی مانند فلوئور، زرده ی تخم مرغ و غیره دباغی می شود.

پوسته ی خام: با ایجاد شیارهای نازک روی پوست و شناور ساختن آن درون آهک و کشیدن آن پس از خشک شدن درست می شود.

انواع چرم

انواع چرم

چرم حیوانی:

همانگونه که از نام آن پیداست از انواع پوست حیوانات تهیه می شود. این حیوان می تواند گوسفند، گاو، بز، شتر مرغ، مار و … باشد.

چرم گیاهی:

با استفاده از تانن با بهره گیری از عناصری که در پوست تنه و میوه ی برخی درختان مانند “مازو” یافت می شوند، تهیه می شود.

چرم مصنوعی:

لایه ای از  PVC و PU ترکیبی به صورت یک لایه روکش به نام SKIN است که بر روی پارچه کشیده می شود. که ارزانتر از چرم طبیعی و ظاهری شبیه آن دارد.

 

دسته بندی چرم

دسته بندی چرم

چرم سبک: معمولا از ظرافت بیشتری برخوردارند و از پوست حیواناتی مانند گوسفند،بز، بزغاله و بره به دست می آیند و به دلیل ظرافت و نازکی در محصولاتی مانند لباس کاربرد دارند.

چرم نیمه سنگین: از پوست حیواناتی مانند شترمرغ و کروکودیل به دست می آید، به نسبت قیمت بالاتری از چرمهای دیگر داشته و مصارف تزیینی آن ها بیشتر است همچنین در دسته بندی چرم های لوکس قرار می گیرند.

چرم سنگین: به چرمهایی که از پوست حیواناتی مانند گاو، گاومیش، گوساله و شتر به دست می آیند چرم سنگین می گویند که بهترین نوع چرم برای استفاده های معمول هستند و دارای بیشترین مقاومت و ایستایی در مقایسه با دیگر چرمها می باشند ، در عین حال از رخ زیبایی نیز برخوردارند که باعث شده طرفداران زیادی داشته باشند. به دلیل خصوصیات و ویژگیهای ذکر شده در این دسته از چرمها و به دلیل استحکام و مقاومت بالا به مصرف در زیره و رویه ی کفش، ساخت کیفهای دستی و جیبی مرغوب و حتی تسمه های ماشین آلات صنعتی و غیره می رسند.

خصوصیات چرم های مختلف

خصوصیات چرم

به طور کلی میتوان گفت به جز حشرات کمتر مخلوق پرنده، چرنده یا خزنده ای وجود دارد که نتوان پوست آن را به چرم تبدیل کرد و مهمترین شاخصه در این قسمت مرغوبیت چرم به دست آمده و به صرفه بودن آن است.

چرم گاو:

نوعی چرم است با دوام و استقامت بالا که با وجود پیشرفت در تولید الیاف، امروزه همچنان در بسیاری از موارد همچون دستکشهای ایمنی در کاربردهای شیمیایی و پوشش حرفه ای موتور سواران از بهترین انتخاب هاست. کاربرد عمومی آن در صنعت پوشاک و تهیه ی کفش و انواع کیف و دستکش می باشد. از خصوصیات بارز آن سطح صاف و در اصطلاح بدون گرین آن است که بسته به نوع مصرف، نرم و خشک با ضخامتهای مختلف است.

چرم گوسفند:

چرمی ظریف و زیبا و در عین حال دارای قیمتی مناسب و دوامی متعادل است. سطح آن مانند چرم گاوی صاف است.

چرم بز:

با تراکم کمتر نسبت به الیاف چرم گاوی و بیشتر نسبت به چرم گوسفندی از مقاومت بالایی برخوردار است. در این چرم محل خروج مو را به وضوح می توان مشاهده نمود و به راحتی از سایر چرمها قابل تشخیص است. با توجه به نوع کاربرد آن به دوصورت نرم و خشک قابل تهیه است. موارد مصرفی بیشتری در تهیه ی کیف و کفش زنانه دارد.

چرم ماهی :

نمونه ای خاص از چرمهای تزیینی هستند که بیشتر به خاطر ظرافت و نقوشی که در آن ها است مورد استفاده قرار می گیرند. مناسب ترین پوست برای تولید چرم در میان ماهی ها را کوسه ماهی دارند که به شاگرین (Shagreen) معروف هستند.

چرم کانگورو:

تهیه ی چرم از کانگورو (Wallaby) برای رویه ی کفش به کار می رود و در مقایسه با انواع چرم محکم ترین نوع بوده و هیچگاه ترک نخورده و پاره نمی شود.

چرم شتر مرغ:

نمونه ای سخت و مرغوب از چرم است که بیشتر در تهیه ی کیف و کفش و چمدان مورد استفاده قرار می گیرد.

چرم مار و مارمولک:

این نوع پوست بسیار نازک و در عین حال محکم است، وقتی پوست پیرایی می شود، ترک نمی خورد و دچار آبرفتگی و کشیدگی نمی شود، در طبقه بندی قیمتی جزو پوستهای گران محسوب می شوند ولی چرم مارمولک بسیار گرانتر از مار است.

چرم کروکودیل و سوسمار:

به دلیل وجود نقشهای بزرگ روی آن ها به راحتی قابل تشخیص هستند، آن ها به قدری مشهور و محبوب هستند که برای ساختن تقلبی آن ها با پرسهای فولادی طرح نقشهای آن ها را بر روی چرمهای گاوی پرس می کنند. این نوع فراورده ها برای ساخت محصولاتی مانند چمدان های درجه یک و کیفهای زنانه و کفشهای مرغوب استفاده می شوند.

این حیوانات ،‌ پوست زیبایی دارند و از روی نقش‌های بزرگ روی پوست به راحتی قابل تشخیص هستند. این پوست ها ، به اندازه‌ای شهرت دارند که برای ساخت تقلبی آن ها با پرس‌های فولادی ، نقش‌های سوسمار را بر روی پوست گاو ، نقش و ثابت می‌کنند. پوست سوسمار ، بیشتر از پوست کروکودیل مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای ساخت چمدان های درجه یک ، کیفهای زنانه و کفش های مرغوب و لوکس درجه یک استفاده می‌شود.

تنوع چرم:

انواع چرم

چرم مراکشی: رایج ترین کاربرد آن در قدیم برای صحافی کتاب بوده است. این چرم بسیار نرم و قابل انعطاف است. در روش دباغی این چرم آن را به صورت مشک دوخته در می آوردند و در آن سماق می ریختند سپس ظرفهای پرشده را در محلولی از سماق شناور می ساختند، بعد به وسیله ی تیغه های چوبی در حال چرخش به آن ضربه می زدند. امروزه این چرم بیشتر برای تهیه ی کالاهایی مانند کیفهای زنانه و جیبی استفاده می شود.

چرم اسپانیایی: آن را می توان نوعی از چرم مراکشی دانست که امروزه بیشتر با استفاده از پوست اسب و با کیفیتی مرغوب به روش پوست پیرایی گیاهی تولید می شود. این چرم بسیار مقاوم و ضد آب است.

چرم روسی: در این چرم عمل پوست پیرایی با استفاده از پوست درختان بید و غان انجام می شود. این نوع چرم با بوی خوشایند خود شناخته می شود که مربوط به درخت غان است. با گذشت زمان امروزه این چرم دیگر منحصر به کشور روسیه نیست و بیشتر در ساخت چمدان و صحافی کتاب کاربرد دارد.

چرم دانه دار یک رویه: در این نمونه از لایه ی خارجی چرم استفاده می شود، به این صورت که پوست سمباده خورده و پردازش می شود تا علایم و نشانه های طبیعی پوست از آن حذف شود. این کار باعث بافتی صاف می شود هرچند از عمر واقعی آن می کاهد.

چرم دانه دار کامل: از لایه ی خارجی پوست استفاده می شود ولی پردازش نمی گردد. نشانه های طبیعی در این چرم کاملا به چشم می آیند و از جمله محکم ترین و با دوام ترین نوع چرم به حساب می آید.

چرم اشبالت: چرمی است با بافتی شبیه جیر و رتبه ای پایین تر از آن، که از ورقه کردن چرم ضخیم گاوی به دست می آید.

چرم نوبوک: چرمی که مانند جیر و اشبالت دارای رخ مخملی اما با ظرافت پرداخت زیاد و دارای سطحی لطیف است.

ورنی: از پوست گوساله تهیه می گردد و رویه ی آن با لاک مخصوص لعاب و پوشش داده می شود تا ظاهری براق و درخشان پیدا کند.

کاربرد چرمکاپشن چرم

بیشترین مصرف و کاربرد چرم در صنایع پوشاک و به خصوص ساختن کاپشن، دستکش، کیف، کفش و کمربند است.

البته گاها برای کراوات، شلوار ، کت و امثال آن هم استفاده می شود.

وسائل جانبی مانند: کیف پول و جاکلیدی

وسائل منزل مانند: زیرانداز و مبل با روکش چرمی

 

روشهای تفکیک چرم مصنوعی و طبیعیچرم طبیعی

  1. اولین موضوع اینکه چرم را از جایی تهیه کنید که اطمینان کامل به اصل بودن آن برای شما حاصل شود و بر روی کالا یا همراه آن برچسب اصالت کالا باشد.
  2. چرم طبیعی دارای بوی خاص چرم است.
  3. چرم طبیعی بسیار گرانقیمت تر از انواع چرم مصنوعی است.
  4. پشت پارچه ی چرم را نگاه کنید، پشت چرم طبیعی پرزدار است، در صورتی که پشت پارچه ی چرم مصنوعی به صورت شبکه ای و با نخ دوخته شده اند. در صورتی که محصول دارای آستر بود از درزهای دوخته شده آن چک کنید.
  5. هنگامی که قسمتهای مختلف چرم را لمس می کنید دارای ضخامت متفاوت است ولی چرم مصنوعی کاملا یکدست به نظر می رسد.
  6. چرم طبیعی در زیر نور انعکاس یکدست ندارد و درخشش و ماتی و براقی آن در قسمتهای مختلف متفاوت است.
  7. چرم طبیعی دارای طرحهای غیر تکراری و منحصر به فرد است در صورتی که چرم مصنوعی به دلیل پرسی بودن طبق یک الگوی خاص تکرار طرح دارد.
  8. چرم طبیعی به آسانی آتش نمی گیرد، در اثر شعله تغییر شکل نمی دهد و در صورت اشتعال بویی شبیه موی سوخته می دهد. چرم مصنوعی به سرعت تغییر شکل داده و خواهد سوخت البته با بویی شبیه لاستیک.
  9. با لمس چرم طبیعی حس گرمای پوست به دست شما منقل می شود در صورتی که چرم مصنوعی سردتر و سخت تر است.

نگهداری چرم

نگهداری چرم

  • از پاشیدن مستقیم عطر و اسپری کردن بر روی چرم خودداری کنید زیرا این کار بافت آن را از بین می برد.
  • رطوبت زیاد باعث متورم شدن یا حتی کپک زدن آن می شود.
  • تابش مستقیم خورشید برای طولانی مدت باعث از بین رفتن رطوبت چرم و خشکی آن می شود.
  • بهترین دمای نگهداری چرم بین ۲۰تا ۲۵ درجه ی سانتیگراد است.
  • لکه های چربی و خودکار باعث سست شدن بافت چرم می شوند.
  • هر از گاهی به چرم استراحت داده تا بتواند بازیابی شود.
  • باران های اسیدی باعث از بین رفتن بافت چرم می شوند، در صورت قرار گرفتن در زیر باران مقداری شامپوی بچه در ظرفی ریخته و با آب بهم بزنید تا کف کند، با یک دستمال کف آن را از سطح برداشته و روی چرم راپاک کنید سپس نم آن راخشک نمایید.
  • همیشه به خاطر داشته باشید که “پشت چرم هیچگاه نباید خیس شود”.
  • چرم نباید با آب تماس داشته باشد و در صورت نیاز تنها خشک شویی شود.
  • هر سه ماه یک بار آن را تمیز و حد اقل در سال یک بار به آن واکس مخصوص بزنید.
  • تمیز کردن جیر، نوبوک و چرم متفاوت است یعنی هریک مواد و شیوه های تمیز سازی جداگانه ای دارند.
  • استفاده از کاور پلاستیکی باعث عرق کردن چرم می گردد، همیشه از کاورهای پارچه ای تنفس پذیر استفاده کنید.
  • اگر برای طولانی مدت از محصولات چرمی استفاده نمی کنید داخل آن را با روزنامه و پارچه با فرم خود محصول پر کنید.
  • از آویزان کردن چرم برای طولانی مدت خودداری کنید زیرا این کار باعث کش آمدن و از بین رفتن فرم اصلی کالای چرم می شود.

مطالب این مقاله به علت اصلی بودن و نگارش اولیه با استفاده از منابع معتبر می توانند به عنوان منبع و مرجع استفاده شوند.

انتشار قسمتی از متن یا تمامی مطالب این مقاله با ذکر منبع بدون اشکال است.

گردآوری و نگارش:

واحد آموزش و فن آوری دنیل تیسو

چرم و انواع آن

یک دیدگاه برای “چرم و انواع آن

  • با درود و احترام و تشکر از ارائۀ این مقالۀ سودمند، لطفاً اگر مطالبی پیرامون چرم گوزن و کاربرد آن در تولید رویۀ کفش و یا سایر محصولات مرتبط دارید، ما را بی نصیب نگذارید.
    موفق باشید
    مردانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.